Hemoroid belirtileri arasında makatta kaşıntı, yanma, ağrı, şişlik, dışkılama sırasında parlak kırmızı kan görülmesi ve tuvaletten sonra tam boşalamama hissi yer alır. Bazı kişiler yalnızca hafif bir rahatsızlık yaşarken bazı kişiler oturmayı, yürümeyi ve günlük işlere odaklanmayı zorlaştıran şikâyetlerle karşılaşır. Belirtilerin şiddeti hemoroidin iç veya dış bölgede bulunmasına, büyüklüğüne ve tahriş düzeyine göre değişir.
Hemoroid, anüs çevresindeki veya alt rektumdaki damarların genişleyip şişmesiyle ortaya çıkar. İç hemoroid rektumun içinde, dış hemoroid ise anüs çevresindeki derinin altında gelişir. Toplumda sık görülmesine rağmen insanlar utanma duygusu nedeniyle şikâyetlerini uzun süre paylaşmayabilir. Oysa erken dönemde bağırsak alışkanlıklarını düzenlemek ve doğru değerlendirme almak, rahatsızlığın günlük yaşam üzerindeki etkisini azaltabilir.
Hemoroidin En Sık Görülen Belirtileri
Hemoroid belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterir. İç hemoroid çoğu zaman belirgin ağrı yaratmadan kanamaya yol açar. Kişi dışkının üzerinde, tuvalet kâğıdında veya klozette parlak kırmızı kan fark edebilir. Bu kanama genellikle dışkılama sırasında artar.
Dış hemoroid ise anüs çevresinde hassasiyet, kaşıntı, şişlik ve ele gelen bir kitle oluşturabilir. Damarın içinde pıhtı geliştiğinde ağrı aniden şiddetlenebilir. Oturmak, yürümek ve tuvalete gitmek zorlaşabilir. Bazı kişiler anüs çevresinde sert ve ağrılı bir şişlik hisseder.
Hemoroide eşlik edebilen diğer belirtiler şunlardır:
- Makatta kaşıntı ve tahriş
- Dışkılama sırasında ağrı veya yanma
- Anüs çevresinde şişlik
- Tuvaletten sonra tam boşalamama hissi
- İç çamaşırında veya tuvalet kâğıdında mukus
- Anüsten dışarı doğru çıkan yumuşak doku
- Otururken artan baskı ve rahatsızlık
İç hemoroid büyüdüğünde dışkılama sırasında anüsün dışına çıkabilir. Başlangıçta kendiliğinden geri dönen bu doku, ilerleyen dönemde elle içeri itme ihtiyacı yaratabilir. Daha ileri vakalarda doku dışarıda kalabilir ve sürekli rahatsızlık verebilir.
Her makat kanaması hemoroid kaynaklı değildir. Anal fissür, bağırsak iltihapları, polipler ve farklı sindirim sistemi hastalıkları da kanama oluşturabilir. Bu nedenle kişi kanamayı yalnızca hemoroide bağlamamalı, özellikle tekrarlayan şikâyetlerde doktor değerlendirmesi almalıdır.
Hemoroid Nedenleri ve Riski Artıran Durumlar
Hemoroid, anüs ve alt rektum çevresindeki damarlarda basınç arttığında gelişir. Kabızlık sırasında uzun süre ıkınmak, bu bölgedeki damarları zorlayan en yaygın alışkanlıklardan biridir. Sert dışkı hem damar basıncını artırır hem de hassas dokunun tahriş olmasına yol açar.
Tuvalette uzun süre oturmak da hemoroid riskini artırabilir. Telefonla vakit geçirmek veya bağırsak hareketi tamamlandıktan sonra oturmaya devam etmek, anüs çevresindeki damarların daha uzun süre baskı altında kalmasına neden olur.
Uzun süren ishal de bölgeyi tahriş ederek hemoroid şikâyetlerini artırabilir. Sık dışkılama, fazla silme ve nemli kalan cilt; kaşıntı, yanma ve hassasiyeti tetikleyebilir.
Hemoroid riskini artıran diğer durumlar arasında düşük lifli beslenme, gebelik, fazla kilo, ileri yaş ve düzenli olarak ağır yük kaldırmak yer alır. Gebelikte büyüyen rahim ve hormonal değişiklikler, pelvik bölgedeki damarlara daha fazla baskı yapabilir. Fazla kilo da benzer şekilde alt karın ve pelvik alandaki basıncı yükseltebilir.
Yaş ilerledikçe anüs ve rektumdaki damarları destekleyen dokular esnekliğini kaybedebilir. Bu değişiklik damarların daha kolay genişlemesine zemin hazırlar. Ancak hemoroid yalnızca ileri yaşlarda görülmez. Masa başında uzun süre oturan, hareketsiz yaşayan veya düzensiz beslenen genç yetişkinler de benzer sorunlarla karşılaşabilir.
Hemoroid Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?
Hemoroid günlük yaşamı yalnızca fiziksel ağrı üzerinden etkilemez. Kaşıntı, yanma ve sürekli rahatsızlık hissi kişinin dikkatini dağıtabilir. Masa başında çalışan biri uzun süre oturmakta zorlanırken hareketli iş yapan biri yürürken veya eğilirken ağrı hissedebilir.
Tuvalete gitme korkusu da sık karşılaşılan sorunlardan biridir. Kişi ağrı veya kanama yaşamaktan çekindiği için dışkılama ihtiyacını erteleyebilir. Bu davranış dışkının sertleşmesine, kabızlığın artmasına ve şikâyetlerin daha da yoğunlaşmasına neden olur. Böylece rahatsızlık kendi içinde devam eden bir döngü yaratabilir.
Hemoroid belirtileri uyku düzenini de etkileyebilir. Özellikle dış hemoroidde gelişen şişlik ve ağrı, yatış pozisyonunu değiştirmeyi gerektirebilir. Gece boyunca süren kaşıntı kişinin uykusunu bölebilir ve ertesi gün yorgun hissetmesine yol açabilir.
Sosyal yaşamda ise uzun yolculuklar, toplantılar ve dışarıda geçirilen zaman rahatsızlık yaratabilir. Kişi sık sık tuvalet ihtiyacını düşünür veya kanama yaşama kaygısı taşır. Egzersiz sırasında basınç artışı, özellikle ağırlık kaldırma hareketlerinde şikâyetleri artırabilir.
Bazı kişiler hemoroid hakkında konuşmaktan utanır ve sağlık desteğini erteler. Bu durum hem kaygıyı artırır hem de kişinin kendi kendine yanlış ürünler kullanmasına yol açabilir. Hemoroid yaygın bir sağlık sorunudur ve doktorlar bu şikâyetlerle sık karşılaşır. Rahatsızlığı açık şekilde anlatmak, doğru tanı ve uygun yaklaşım açısından önem taşır.
Hemoroid Şikâyetlerinde Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Hafif hemoroid belirtileri bağırsak düzeni iyileştiğinde ve bölgedeki tahriş azaldığında kısa sürede hafifleyebilir. Buna rağmen kanama, yoğun ağrı veya tekrarlayan şikâyetler varsa doktor muayenesini geciktirmemek gerekir.
Özellikle dışkıda kan görülmesi tıbbi değerlendirme gerektirir. Kan parlak kırmızı olsa ve hemoroidi düşündürse bile başka bağırsak sorunlarını dışlamak önem taşır. Doktor, kişinin öyküsünü dinler ve gerekli gördüğünde fiziksel muayene ya da ek incelemeler gerçekleştirir.
Aşağıdaki durumlarda sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir:
- Kanamanın sık tekrarlaması veya artması
- Şiddetli ve aniden başlayan makat ağrısı
- Anüs çevresinde sert ve ağrılı şişlik oluşması
- Dışkının siyah veya koyu renkli görünmesi
- Baş dönmesi, halsizlik ya da bayılma hissi
- Ateş, akıntı veya yoğun şişlik gelişmesi
- Şikâyetlerin bir haftadan uzun sürmesi
- Evde uygulanan yöntemlere rağmen rahatlama olmaması
- Bağırsak alışkanlıklarında açıklanamayan değişiklik yaşanması
- İstem dışı kilo kaybı görülmesi
Hemoroid belirtilerini hafifletmek için günlük sıvı tüketimini artırmak, lif açısından zengin beslenmek ve dışkılama ihtiyacını ertelememek yarar sağlar. Tuvalette uzun süre oturmamak ve gereksiz ıkınmadan kaçınmak da damarlar üzerindeki baskıyı azaltır.
Bölgeyi sert biçimde silmek yerine nazikçe temizlemek tahrişi sınırlayabilir. Düzenli hareket etmek bağırsakların çalışmasını desteklerken uzun süre aynı pozisyonda oturmamak anüs çevresindeki basıncı azaltmaya yardımcı olur.
Hemoroid belirtileri çoğu zaman kontrol altına alınabilse de kanama ve şiddetli ağrı gibi bulguları görmezden gelmemek gerekir. Kişinin günlük yaşamını kısıtlayan, tekrar eden veya giderek artan şikâyetlerde doktor değerlendirmesi hem doğru tanıyı koymayı hem de daha etkili bir tedavi planı oluşturmayı kolaylaştırır.
