Hashimoto hastalığı, bağışıklık sisteminin tiroid bezine karşı antikor geliştirmesiyle ortaya çıkan otoimmün bir tiroid hastalığıdır. Zaman içinde tiroid bezinin hormon üretimini etkileyerek hipotiroidiye yol açabilir. Halsizlik, üşüme, kilo alma, kabızlık, cilt kuruluğu ve saçlarda incelme sık görülen belirtiler arasında yer alsa da hastalığın erken dönemlerinde belirgin bir yakınma görülmeyebilir.
Hashimoto Hastalığı Nedir?
Hashimoto hastalığı, diğer adıyla Hashimoto tiroiditi, tiroid bezini etkileyen kronik otoimmün bir durumdur. Boynun ön kısmında bulunan tiroid bezi; metabolizma, enerji kullanımı ve vücut sıcaklığı gibi birçok süreçte rol oynayan hormonları üretir.
Hashimoto hastalığında bağışıklık sistemi tiroid dokusunu yabancı bir yapı gibi algılayarak bu dokuya karşı antikor üretir. Süreç ilerledikçe tiroid bezinin hormon üretme kapasitesi azalabilir. Bunun sonucunda kanda tiroid hormonlarının yetersiz olduğu hipotiroidi tablosu gelişebilir.
Hashimoto ile hipotiroidi aynı kavram değildir. Hashimoto, hipotiroidiye neden olabilen otoimmün bir hastalıktır; hipotiroidi ise tiroid bezinin vücudun ihtiyacını karşılayacak miktarda hormon üretemediği durumu ifade eder.
Hashimoto Belirtileri Nelerdir?
Hashimoto hastalığının belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Hastalığın başlangıcında tiroid fonksiyonları normal kalabildiği için herhangi bir belirti ortaya çıkmayabilir. Tiroid hormonlarının azalmasıyla birlikte hipotiroidiye bağlı yakınmalar daha belirgin hale gelebilir.
Sık karşılaşılan Hashimoto belirtileri arasında şunlar yer alır:
- Sürekli veya sık tekrarlayan yorgunluk
- Soğuğa karşı hassasiyet ve üşüme
- Açıklanamayan kilo artışı
- Kabızlık
- Cilt kuruluğu
- Saçlarda incelme veya dökülme
- Kaslarda güçsüzlük veya ağrı
- Konsantrasyon güçlüğü
- Adet düzeninde değişiklikler
- Boyun bölgesinde tiroid bezinin büyümesine bağlı şişlik
Bu belirtiler yalnızca Hashimoto hastalığında görülmez. Pek çok farklı durum benzer yakınmalara neden olabileceği için belirtiler tek başına Hashimoto tanısını göstermez.
Hashimoto Hastalığı Neden Olur?
Hashimoto hastalığının ortaya çıkmasında tek bir neden bulunmaz. Bağışıklık sisteminin neden tiroid dokusuna karşı tepki geliştirdiği tam olarak açıklanamasa da genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülür.
Ailede tiroid hastalığı veya başka otoimmün hastalıkların bulunması Hashimoto gelişme olasılığıyla ilişkilidir. Hastalık kadınlarda erkeklere kıyasla daha sık görülür. Yaş, hormonal değişimler ve bazı çevresel etkenler de hastalığın ortaya çıkmasında rol oynayabilir.
Hashimoto Hastalığında TSH Değeri Nasıl Değişir?
TSH, hipofiz bezinin ürettiği ve tiroid bezini hormon üretmesi için uyaran bir hormondur. Tiroid hormonlarının üretimi azaldığında vücut bu durumu dengelemek amacıyla daha fazla TSH üretebilir. Bu nedenle Hashimoto sonucunda hipotiroidi geliştiğinde TSH yüksekliği görülebilir.
Bununla birlikte Hashimoto’nun erken dönemlerinde TSH normal aralıkta bulunabilir. Bu nedenle hastalığı değerlendirirken yalnızca TSH sonucuna bakmak yerine tiroid fonksiyonları ve antikor değerleri birlikte ele alınır.
Anti-TPO ve Anti-Tg Nedir?
Hashimoto değerlendirmesinde tiroid bezine karşı gelişen antikorlar önemli bilgiler sağlar. Anti-TPO, tiroid peroksidaz adlı enzime karşı oluşan antikorları ifade eder. Anti-Tg ise tiroglobuline karşı gelişen antikorlardır.
Özellikle Anti-TPO yüksekliği Hashimoto ile sık ilişkilendirilir. Ancak antikor sonuçlarının tek başına değerlendirilmesi hastalığın seyri veya tiroid bezinin ne kadar hormon ürettiği hakkında bütün bilgiyi vermez.
Hashimoto Tanısında Hangi Kan Değerlerine Bakılır?
Hashimoto değerlendirmesinde tiroid fonksiyonlarını ve otoimmün süreci anlamaya yardımcı olan farklı kan testlerinden yararlanılır. TSH ile birlikte serbest T4 (fT4) değeri tiroid bezinin çalışma durumuna ilişkin bilgi verir.
Anti-TPO ve gerektiğinde Anti-Tg ölçümleri ise tiroid bezine karşı gelişen antikorların değerlendirilmesine yardımcı olur. Bazı durumlarda tiroid bezinin yapısını incelemek amacıyla ultrason görüntülemesi de kullanılabilir.
Test sonuçları kişinin belirtileri ve diğer bulgularıyla birlikte anlam kazanır. Örneğin antikor düzeyinin yüksek olması her zaman belirgin hipotiroidi bulunduğu anlamına gelmez.
Hashimoto ve Hipotiroidi Arasındaki Fark Nedir?
Hashimoto ve hipotiroidi sıkça birbiriyle karıştırılır. Hashimoto hastalığı, bağışıklık sisteminin tiroid bezini hedef aldığı otoimmün süreci tanımlar. Hipotiroidi ise tiroid hormonlarının yetersiz kalmasını ifade eder.
Hashimoto zaman içinde hipotiroidiye yol açabilir ancak hastalığın erken dönemlerinde tiroid hormonları normal seviyelerde kalabilir. Ayrıca hipotiroidinin Hashimoto dışında farklı nedenleri de bulunur.
Bu ayrım, kan tahlillerinin neden birden fazla parametre içerdiğini anlamayı kolaylaştırır. TSH ve fT4 tiroid fonksiyonları hakkında bilgi verirken tiroid antikorları otoimmün sürecin değerlendirilmesine katkı sağlar.
Hashimoto Hastalığı Kilo Aldırır mı?
Hashimoto hastalığında tiroid hormonlarının azalması metabolizmanın yavaşlamasına katkıda bulunabilir. Hipotiroidi geliştiğinde kilo artışı görülebilir. Bununla birlikte kilo değişimi yalnızca tiroid hormonlarından etkilenmez.
Beslenme alışkanlıkları, günlük hareket düzeyi, uyku düzeni, yaş ve diğer metabolik faktörler de vücut ağırlığını etkiler. Bu nedenle Hashimoto tanısı bulunan herkesin aynı miktarda kilo alması beklenmez.
Hashimoto Hastalığı Bulaşıcı mıdır?
Hashimoto bulaşıcı bir hastalık değildir. Virüs veya bakteri gibi kişiden kişiye geçen bir etkenden kaynaklanmaz. Bağışıklık sisteminin tiroid dokusuna karşı geliştirdiği otoimmün yanıt sonucunda ortaya çıkar.
Genetik yatkınlık nedeniyle aynı ailede birden fazla kişide tiroid veya otoimmün hastalık görülebilir. Ancak bu durum hastalığın insanlar arasında bulaştığı anlamına gelmez.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Hashimoto hastalığında TSH her zaman yüksek çıkar mı?
Hayır. Hashimoto’nun erken dönemlerinde tiroid fonksiyonları normal olabilir ve TSH referans aralığında kalabilir. Tiroid hormon üretimi azaldıkça TSH seviyesinde yükselme görülebilir.
2. Hashimoto ile guatr aynı şey midir?
Hayır. Guatr, tiroid bezinin büyümesini ifade eder. Hashimoto bazı kişilerde tiroid bezinin büyümesine ve guatr gelişmesine neden olabilir ancak iki kavram aynı durumu tanımlamaz.
3. Hashimoto saç dökülmesine neden olur mu?
Hashimoto sonucunda hipotiroidi geliştiğinde saçlarda incelme veya dökülme görülebilir. Ancak saç dökülmesinin demir eksikliği, stres ve hormonal değişimler gibi birçok farklı nedeni bulunabilir.
4. Hashimoto hastalığı ile tiroid nodülü aynı şey midir?
Hayır. Hashimoto tiroid bezini etkileyen otoimmün bir hastalıktır. Tiroid nodülü ise bez içerisinde oluşan farklı yapıdaki oluşumları ifade eder. Aynı kişide her iki durum birlikte bulunabilir.
