Gastrit belirtileri arasında mide ağrısı, yanma hissi, bulantı, şişkinlik, hazımsızlık ve yemek sonrasında erken doygunluk öne çıkar. Gastrit, midenin iç yüzeyini koruyan mukozanın iltihaplanması veya tahriş olmasıyla gelişir. Bazı kişiler belirgin yakınmalar yaşarken bazı kişiler uzun süre herhangi bir belirti fark etmez. Şikâyetlerin şiddeti, gastritin nedenine, süresine ve mide yüzeyinde oluşturduğu değişikliklere göre farklılık gösterir.
Mide ağrısı ve yanma hissi her zaman gastrit anlamına gelmez. Reflü, mide ülseri, safra kesesi hastalıkları, pankreas sorunları ve fonksiyonel hazımsızlık da benzer yakınmalar oluşturabilir. Bu nedenle uzun süren, sık tekrarlayan veya giderek artan mide şikâyetlerini yalnızca beslenme düzenine bağlamamak gerekir.
Gastrit Belirtileri Nelerdir?
Gastrit, akut veya kronik biçimde ilerleyebilir. Akut gastrit belirtileri genellikle kısa sürede ve daha belirgin şekilde başlar. Kronik gastrit ise yavaş ilerleyebilir ve uzun süre hafif yakınmalarla kendini gösterebilir.
Gastritin yaygın belirtileri şunlardır:
- Karnın üst ve orta bölümünde ağrı
- Midede yanma veya kazınma hissi
- Bulantı
- Kusma
- Hazımsızlık
- Yemek sonrasında şişkinlik
- Geğirme
- İştahsızlık
- Az miktarda yemekle doyma
- Midede doluluk ve baskı hissi
Mide ağrısı çoğunlukla göğüs kemiğinin altıyla göbek arasındaki üst karın bölgesinde hissedilir. Kişi ağrıyı yanma, sızlama, kemirilme veya baskı şeklinde tarif edebilir. Ağrı açken artabileceği gibi yemek sonrasında da belirginleşebilir.
Kronik gastrit bazı kişilerde belirgin sindirim şikâyeti oluşturmaz. Uzun süre devam eden mide mukozası hasarı, demir veya B12 vitamini emilimini etkileyebilir. Bu durumda yorgunluk, halsizlik, baş dönmesi, solukluk ve efor sırasında nefes darlığı gibi kansızlık belirtileri ortaya çıkabilir.
Gastrit mide yüzeyinde kanamaya yol açtığında kusmukta kan, kahve telvesine benzeyen kusma veya siyah ve katran görünümünde dışkı görülebilir. Bu bulgular günlük mide rahatsızlığı olarak değerlendirilmemeli ve gecikmeden tıbbi inceleme yapılmalıdır.
Mide Ağrısı ve Yanma Hissi Neden Yaşanır?
Midenin iç yüzeyinde, güçlü mide asidine karşı koruma sağlayan özel bir mukoza tabakası bulunur. Bu koruyucu yapı zayıfladığında mide asidi hassas dokuyla daha fazla temas eder. Bu temas üst karın bölgesinde yanma, ağrı ve rahatsızlık hissine yol açar.
Helicobacter pylori adlı bakteri, gastritin en sık karşılaşılan nedenleri arasında yer alır. Bu bakteri mide mukozasına yerleşerek kronik iltihap oluşturabilir. Enfeksiyonu taşıyan herkes belirti yaşamaz. Bazı kişilerde hazımsızlık ve mide ağrısı gelişirken bazı kişiler yıllarca belirgin bir yakınma hissetmez.
Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçların kontrolsüz ya da uzun süreli kullanımı da mide mukozasını zayıflatabilir. Özellikle nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, midenin kendisini asitten korumasına yardımcı olan mekanizmaları baskılar. Bu durum gastrit, erozyon ve ülser gelişme riskini artırabilir.
Mide ağrısı ve yanma hissiyle ilişkili diğer etkenler arasında şunlar yer alır:
- Yoğun veya düzenli alkol tüketimi
- Sigara kullanımı
- Ağrı kesici ilaçların sık kullanılması
- Ciddi hastalıklar ve ağır fiziksel stres
- Bağışıklık sisteminin mide hücrelerine saldırdığı otoimmün gastrit
- Safranın mideye geri kaçması
- Bazı enfeksiyonlar ve bağışıklık sistemi bozuklukları
Baharatlı, yağlı veya asitli yiyecekler gastritin temel nedeni sayılmaz. Ancak bu besinler mevcut mide hassasiyetini artırarak ağrı, yanma veya şişkinliği daha belirgin hâle getirebilir. Kahve, gazlı içecekler ve çok büyük porsiyonlar da bazı kişilerde belirtileri tetikleyebilir.
Gastrit ile Reflü Arasındaki Farklar
Gastrit ile reflü sıkça karıştırılır çünkü her iki hastalık da yanma ve hazımsızlık hissi yaratır. Buna rağmen iki durum farklı bölgeleri etkiler.
Gastrit, mide iç yüzeyindeki iltihabı veya hasarı ifade eder. Reflü ise mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıyla gelişir. Gastritte ağrı ve yanma çoğunlukla üst karında hissedilir. Reflüde yanma göğüs kemiğinin arkasından başlayarak boğaza doğru ilerleyebilir.
Gastritte Öne Çıkan Belirtiler
- Üst karın ağrısı
- Midede yanma ve hassasiyet
- Bulantı
- Şişkinlik
- İştahsızlık
- Yemekle artan veya azalan mide ağrısı
Reflüde Öne Çıkan Belirtiler
- Göğüs arkasında yanma
- Ağza acı veya ekşi sıvı gelmesi
- Boğazda tahriş
- Gece artan öksürük
- Yatınca belirginleşen yakınmalar
- Yutma sırasında rahatsızlık
Bir kişide gastrit ve reflü aynı anda da bulunabilir. Sadece yanma hissinin yerine bakarak kesin tanı koymak mümkün değildir. Belirtilerin süresi, yemeklerle ilişkisi, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden sağlık sorunları tanısal değerlendirmeyi yönlendirir.
Gastrit tanısında kişinin şikâyetleri ve muayene bulguları ilk aşamayı oluşturur. H. pylori enfeksiyonunu araştırmak için nefes, dışkı veya farklı laboratuvar testleri kullanılabilir. Gerekli durumlarda üst gastrointestinal endoskopi ile yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağı incelenir. Endoskopi sırasında alınan küçük doku örnekleri, mide mukozasındaki iltihabın nedenini ve düzeyini değerlendirmeye yardımcı olur.
Gastrit Belirtileri Nasıl Kontrol Altına Alınır?
Gastrit tedavisi, hastalığın nedenine göre planlanır. H. pylori enfeksiyonu saptandığında antibiyotikler ve mide asidini azaltan ilaçlar birlikte kullanılabilir. Ağrı kesici kullanımına bağlı gastritte ise kullanılan ilacın türü ve gerekliliği hekim tarafından yeniden değerlendirilir.
Mide asidini azaltan ilaçlar yanma, ağrı ve hazımsızlık hissini hafifletebilir. Ancak kişinin kendi kararıyla uzun süre ilaç kullanması doğru tanının gecikmesine veya farklı sorunların gözden kaçmasına yol açabilir. Tedavinin süresi ve içeriği, gastritin nedenine ve mide yüzeyindeki değişikliklere göre belirlenir.
Günlük alışkanlıklar da şikâyetlerin kontrolünü destekler. Çok büyük porsiyonlar yerine daha dengeli öğünler tüketmek, kişisel olarak rahatsızlık veren yiyecekleri belirlemek ve gece geç saatlerde ağır yemeklerden kaçınmak mide konforunu artırabilir. Alkol ve sigara mide mukozasını tahriş ettiği için kullanımın bırakılması önem taşır.
Ağrı kesici ilaç kullanan kişilerin ilacı kendi kendine bırakması veya değiştirmesi uygun değildir. Özellikle kalp ve damar hastalıkları nedeniyle aspirin kullanan kişilerin değişiklik yapmadan önce tıbbi görüş alması gerekir.
Gastrit belirtileri birkaç günden uzun sürdüğünde, sık tekrarladığında veya günlük yaşamı etkilediğinde tıbbi değerlendirme gerekir. Aşağıdaki durumlar daha hızlı inceleme gerektirir:
- Şiddetli ve geçmeyen mide ağrısı
- Kanlı kusma
- Kahve telvesi görünümünde kusma
- Siyah ve katran görünümünde dışkı
- İstem dışı kilo kaybı
- Sürekli kusma
- Yutma güçlüğü
- Belirgin halsizlik veya baş dönmesi
- Göğse, sırta ya da kola yayılan ağrı
Mide ağrısı ve yanma hissi çoğu zaman tedavi edilebilir sindirim sistemi sorunlarıyla ilişkili olsa da her yakınma gastritten kaynaklanmaz. Belirtilerin süresini, yemeklerle ilişkisini ve kullanılan ilaçları dikkate almak, doğru tanıya ulaşılmasını kolaylaştırır. Özellikle kanama bulguları, kilo kaybı veya devam eden şiddetli ağrı bulunduğunda belirtileri yalnızca stres ya da beslenmeyle açıklamamak gerekir.
